Apéro: de Franse borrelcultuur thuis

Kort antwoord: Apéro is het Franse borreluurtje voor het eten: een drankje met wat kleine, zoute hapjes en gezelschap. Thuis hoef je er weinig voor te doen. Een fles, wat olijven, kaas en charcuterie, en de afspraak dat niemand haast heeft. Dat is de hele kunst.

De eerste keer dat ik echt begreep wat apéro is, zat ik op een Frans terras met een buurman die ik nauwelijks kende. Hij schonk pastis in, zette een schaaltje olijven neer en zei: niks doen, gewoon zitten. Anderhalf uur later hadden we nog steeds niet gegeten, en dat was precies de bedoeling.

Apéro, voluit apéritif, is dat half uurtje tot soms veel langer voordat het avondeten begint. Een drankje, iets zouts erbij, en mensen om je heen. In Frankrijk is het bijna heilig. En het mooie: thuis kost het je weinig moeite om het na te doen.

Wat apéro precies is (en wat niet)

Apéritif komt van het Latijnse aperire: openen. Het idee is dat een drankje en wat hartigs je eetlust openen voor wat komt. In de praktijk is het vooral een sociaal moment. Je nodigt mensen uit voor “un apéro”, en of dat nou uitloopt op het diner of niet, ligt open.

Het verschil met onze borrel zit hem in het tempo en de bedoeling. Een borrel kan een doel hebben: een verjaardag, een afscheid, vrijdagmiddag op kantoor. Apéro heeft dat zelden. Je gaat zitten omdat het zes uur is en de zon nog schijnt. De hapjes zijn klein en zout, juist omdat ze de honger moeten aanwakkeren, niet stillen. Wie zijn gasten volpropt met warme bittergarnituur heeft het punt gemist.

Er bestaat ook nog de apéritif dînatoire: een apéro die zó uitdijt dat hij het diner vervangt. Meer schalen, wat steviger hapjes, en je eet de hele avond kleine dingen in plaats van een bord. Handig om te weten, want het scheelt of je nog moet koken of niet.

De drank: minder ingewikkeld dan je denkt

Je hoeft geen barkast aan te leggen. Een paar klassiekers volstaan, en het mag rustig simpel.

• Pastis — de zuiderse standaard. Een bodempje in het glas, aangelengd met veel koud water, het wordt dan melkachtig. Ricard en Pernod zijn de bekende merken. Verfrissend op een warme avond, en een fles gaat lang mee.
• Kir — witte wijn met een scheutje crème de cassis. Met champagne of cremant heet het kir royal. Makkelijk, en bijna iedereen vindt het lekker.
• Een glas droge witte of rosé — een koele Picpoul, een Provençaalse rosé. Niks bijzonders nodig, gewoon iets fris.
• Vermout of een lichte aperitiefwijn zoals Lillet of Suze, op ijs met een schijfje sinaasappel.

Belangrijker dan wát je schenkt, is dát het koud is en dat er water op tafel staat. De Fransen drinken hun apéro langzaam. Niemand kijkt raar op als je na één glas overstapt op spuitwater.

Apéro is het enige moment waarop niets doen als een prestatie voelt. Je hoeft nergens heen, het eten kan wachten, en het gesprek mag alle kanten op.

De hapjes: klein, zout, weinig werk

Hier komt de keuken het minst aan te pas, en dat is het hele idee. De ruggengraat van een Franse apéro is koud en kant-en-klaar.

Het vaste rijtje

• Olijven, het liefst met pit, in een schaaltje met een leeg bakje ernaast.
• Radijsjes met goede boter en grof zout. Klinkt te simpel, werkt fantastisch.
• Cornichons, die kleine zure augurkjes, naast de charcuterie.
• Gezouten amandelen of cashewnoten.
• Chips. Echt. Goede chips horen er gewoon bij.
• Saucisson sec, in dunne plakjes of als worstje met een mesje erbij zodat mensen zelf snijden.

Iets meer moeite, nog steeds makkelijk

Wil je uitpakken zonder te koken, dan leun je op vlees en kaas. Een goede selectie vleeswaren en hoe je ze combineert draagt een apéro bijna in zijn eentje: jambon, een stuk pâté of rillettes met cornichons, wat saucisson. Daarnaast een klein kaasplankje met een zachte en een wat pittigere kaas is genoeg. Een hele plank vol hoeft niet voor de apéro; dat bewaar je voor later op de avond.

Snijd een stokbrood in plakken, zet een potje tapenade en wat goede boter neer, en je bent klaar. Wie het uitgebreider wil, kan een borrelplank stap voor stap samenstellen en die in het midden van de tafel zetten. Voor de kaaskant helpt het om te weten welke soorten, volgorde en garnituur goed samengaan, zodat je niet drie kazen kiest die allemaal hetzelfde smaken.

De setting: dit doet het meeste werk

Het verschil tussen “wat hapjes op de bank” en een echte apéro zit niet in het eten. Het zit in de aandacht. Een paar dingen die ik altijd doe:

• Buiten als het kan. Balkon, tuin, of gewoon de ramen open. Apéro is een avondlicht-ding.
• Alles op tafel, niet in de keuken. Niemand staat op om iets te halen. Je zet alles neer en blijft zitten.
• Kleine borden, geen bestek waar het niet hoeft. Met je vingers eten hoort erbij.
• Geen strak eindtijdstip. De apéro is af als hij af is. Soms gaan mensen daarna eten, soms is dít het eten geworden.

Wat me na al die jaren nog steeds opvalt: de Fransen maken er geen evenement van. Geen thema, geen overdaad, geen gestresste gastvrouw die om half zeven nog drie dingen uit de oven haalt. Eén fles, twee schaaltjes, en de afspraak dat het uur van jou is. Dat ontspannen-zijn is de helft van de smaak.

Een apéro voor vier, in tien minuten

Als je het concreet wilt: dit zet ik neer als er onverwacht mensen langskomen.

• Een fles koele rosé of de spullen voor kir.
• Een schaaltje olijven en een schaaltje gezouten noten.
• Saucisson, in plakjes of als worst met een mes.
• Een zachte kaas (camembert, brie) en wat plakken stokbrood.
• Cornichons en een potje tapenade.
• Een kan water met ijs en citroen.

Dat is het. Geen bonnetje, geen kooktijd, en toch zit iedereen binnen vijf minuten aan tafel. Wil je het ritueel verder uitbouwen richting een volwaardige avond met meer schalen en combinaties, kijk dan eens in de pijler-gids Borrelen, hapjes en charcuterie: zo doe je het. Daar staat alles van plank tot drank op een rij.

Begin gewoon een keer. Vrijdag, zes uur, een fles open, wat olijven erbij, en bel iemand die in de buurt woont. Je zult merken dat het rituele karakter vanzelf ontstaat zodra je besluit dat er geen haast is.